Quy định màu túi đựng rác thải y tế theo Thông tư 20/2021/TT-BYT

Quy định màu túi đựng rác thải y tế theo Thông tư 20-2021 TT-BYT

Khi đoàn kiểm tra vào một khoa, thứ họ nhìn thấy đầu tiên không phải là hồ sơ mà là màu túi đang lót trong các thùng rác — và quy định màu túi đựng rác thải y tế lại là điểm rất nhiều cơ sở đang làm sai theo thói quen cũ. Theo Thông tư 20/2021/TT-BYT của Bộ Y tế, bao bì đựng chất thải y tế chỉ có bốn màu: vàng, đen, xanh và trắng; trong quy định này không có màu đỏ cho chất thải y tế thông thường.

Bài viết này trích đúng căn cứ tại Điều 6 của Thông tư, lập bảng tra cứu màu túi theo từng nhóm chất thải và chỉ ra các trường hợp đặc biệt dễ bị bỏ sót. Anh chị phụ trách vật tư hoặc kiểm soát nhiễm khuẩn có thể dùng bảng này để rà lại toàn bộ điểm thu gom trong cơ sở của mình.

Căn cứ pháp lý: Điều 6 Thông tư 20/2021/TT-BYT

Thông tư số 20/2021/TT-BYT quy định về quản lý chất thải y tế trong phạm vi khuôn viên cơ sở y tế, do Bộ Y tế ban hành ngày 26/11/2021, có hiệu lực từ ngày 10/01/2022 và thay thế Thông tư liên tịch 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT. Tại thời điểm bài viết này được đối chiếu (tháng 11/2026), Thông tư vẫn còn hiệu lực và chưa có văn bản thay thế.

Căn cứ pháp lý Điều 6 Thông tư 20-2021 TT-BYT
Căn cứ pháp lý Điều 6 Thông tư 20-2021 TT-BYT

Điều 6 của Thông tư quy định việc phân loại chất thải y tế. Khoản 1 đặt ra nguyên tắc gốc: chất thải y tế phải được phân loại ngay tại nơi phát sinh và tại thời điểm phát sinh, từng loại phân loại riêng vào bao bì, dụng cụ lưu chứa tương ứng. Nguyên tắc này có nghĩa là việc chọn màu túi phải đúng ngay tại khoa, phòng — không có bước “đổ chung rồi phân loại lại” ở khu tập kết.

Cùng khoản 1 còn một quy định hệ quả quan trọng: trường hợp chất thải lây nhiễm để lẫn với chất thải khác, toàn bộ hỗn hợp đó phải được thu gom, lưu giữ và xử lý như chất thải lây nhiễm. Nói cách khác, một lần bỏ nhầm rác lây nhiễm vào túi xanh có thể biến cả túi rác thông thường thành rác lây nhiễm, kéo theo chi phí xử lý cao hơn nhiều.

Về yêu cầu đối với chính chiếc túi, Điều 5 khoản 1 quy định bao bì, dụng cụ lưu chứa phải bảo đảm lưu chứa an toàn, chống thấm, chống rò rỉ, có kích thước phù hợp với lượng chất thải, và trên bao bì phải có tên loại chất thải lưu chứa cùng biểu tượng theo Phụ lục số 02 của Thông tư. Màu sắc của bao bì được dẫn chiếu sang các khoản 3, 4, 5 và 6 của Điều 6 — chính là bảng màu ở mục tiếp theo.

Bảng tra cứu màu túi theo nhóm chất thải

Màu túi Nhóm chất thải Ví dụ thường gặp Căn cứ
Vàng Chất thải lây nhiễm Bông, băng, gạc dính máu; mẫu bệnh phẩm; chất thải giải phẫu; chất thải từ khu cách ly Khoản 3 Điều 6
Đen Chất thải nguy hại không lây nhiễm (dạng rắn) Hóa chất thải bỏ có tính nguy hại; dược phẩm gây độc tế bào hoặc có cảnh báo nguy hại; vỏ lọ dính thuốc thuộc nhóm này Khoản 4 Điều 6
Xanh Chất thải rắn thông thường không sử dụng để tái chế Rác sinh hoạt tại khu hành chính, căng tin, sảnh chờ; hóa chất thải bỏ không có tính nguy hại Khoản 5 Điều 6
Trắng Chất thải rắn thông thường sử dụng để tái chế Chai nhựa, vỏ hộp, giấy chưa dính chất lây nhiễm thuộc danh mục được phép thu gom tái chế Khoản 5 Điều 6

Bảng này là đáp án gọn cho câu hỏi túi rác y tế màu gì mà nhân viên mới tại các cơ sở y tế thường phải hỏi lại. Tuy vậy, mỗi màu có những trường hợp riêng về dạng dụng cụ đựng — đặc biệt là chất thải sắc nhọn và chất thải dạng lỏng — được trình bày kỹ ở hai mục dưới đây, vì đó là nơi các cơ sở hay bị nhắc nhở nhất khi kiểm tra.

Túi vàng đựng chất thải lây nhiễm, túi đen đựng chất thải nguy hại không lây nhiễm

Khoản 3 Điều 6 chia chất thải lây nhiễm thành năm trường hợp. Chất thải lây nhiễm sắc nhọn như kim tiêm, lưỡi dao mổ bỏ vào thùng hoặc hộp kháng thủng có màu vàng — lưu ý đây là hộp cứng kháng thủng, không phải túi. Chất thải lây nhiễm không sắc nhọn và chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao bỏ vào thùng có lót túi màu vàng. Chất thải giải phẫu bỏ vào hai lần túi hoặc thùng có lót túi màu vàng. Riêng chất thải lây nhiễm dạng lỏng chứa trong túi kín hoặc dụng cụ lưu chứa chất lỏng có nắp đậy kín.

Như vậy, câu hỏi túi đựng rác thải y tế màu vàng đựng loại rác nào có đáp án là toàn bộ nhóm lây nhiễm không sắc nhọn: bông băng gạc thấm máu, găng tay dính dịch, mẫu bệnh phẩm và chất thải từ buồng bệnh cách ly. Tại Bao Bì Sinh Thái, dòng túi rác y tế màu vàng có các mẫu không quai, có quai và dây rút tự hủy, giá bán từ 64.000đ, để khoa chọn theo cách thu gom của mình.

Túi vàng đựng chất thải lây nhiễm, túi đen đựng chất thải nguy hại không lây nhiễm
Túi vàng đựng chất thải lây nhiễm, túi đen đựng chất thải nguy hại không lây nhiễm

Sang nhóm đen, khoản 4 Điều 6 yêu cầu chất thải nguy hại không lây nhiễm phải được phân loại theo mã chất thải nguy hại. Nhóm này ở dạng rắn đựng trong túi, thùng hoặc thùng có lót túi màu đen; ở dạng lỏng chứa trong dụng cụ lưu chứa chất lỏng có nắp đậy kín, có mã và tên loại chất thải. Điển hình của nhóm đen là hóa chất thải bỏ vượt ngưỡng nguy hại, dược phẩm thuộc nhóm gây độc tế bào và thiết bị vỡ hỏng chứa thủy ngân, cadimi.

Điểm phân biệt cốt lõi giữa vàng và đen là nguồn gốc nguy hiểm: vàng nguy hiểm vì có khả năng lây nhiễm sinh học, đen nguy hiểm vì tính chất hóa học, độc tính. Hai nhóm đi hai quy trình xử lý khác nhau, vì vậy bỏ nhầm chiều nào cũng là lỗi phân loại — dù cả hai đều là “chất thải nguy hại” theo cách gọi chung.

Túi xanh đựng chất thải thông thường, túi trắng đựng chất thải tái chế

Khoản 5 Điều 6 quy định chất thải rắn thông thường không sử dụng để tái chế đựng trong túi, thùng hoặc thùng có lót túi màu xanh; chất thải sắc nhọn thuộc nhóm thông thường vẫn phải đựng trong dụng cụ kháng thủng. Đây là nhóm phát sinh nhiều nhất theo khối lượng tại bệnh viện: rác sinh hoạt của nhân viên, người bệnh, người nhà tại khu hành chính, căng tin và sảnh chờ, trừ rác từ khu vực cách ly bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Dòng túi rác y tế màu xanh vì thế là dòng tiêu hao số lượng lớn mỗi ngày, giá bán từ 64.000đ với các mẫu tự hủy, có quai và dây rút. Vì dùng nhiều, cơ sở nên tách định mức túi xanh riêng theo số điểm thu gom, thay vì gộp chung ngân sách với hai nhóm nguy hại có đơn giá và quy trình khác hẳn.

Túi xanh đựng chất thải thông thường, túi trắng đựng chất thải tái chế
Túi xanh đựng chất thải thông thường, túi trắng đựng chất thải tái chế

Chất thải rắn thông thường sử dụng để tái chế đựng trong túi màu trắng, theo cùng khoản 5. Nhóm này gồm các vật liệu thuộc danh mục chất thải rắn thông thường được phép thu gom phục vụ mục đích tái chế tại Phụ lục số 01 của Thông tư, như chai lọ nhựa sạch, vỏ hộp và giấy chưa dính chất lây nhiễm. Điều kiện tiên quyết là vật liệu phải chưa lẫn chất thải lây nhiễm; một khi đã lẫn, quy tắc tại khoản 1 Điều 6 áp dụng và toàn bộ phải xử lý như chất thải lây nhiễm.

Nhìn tổng thể, cách phân loại rác y tế theo màu túi chỉ gồm bốn màu nhưng ranh giới giữa các màu nằm ở bản chất chất thải, không nằm ở nơi phát sinh. Cùng một khoa xét nghiệm có thể đồng thời phát sinh cả bốn nhóm: mẫu bệnh phẩm vào vàng, hóa chất thải bỏ vào đen, rác sinh hoạt vào xanh và vỏ hộp sạch vào trắng. Đây là lý do màu túi đựng rác bệnh viện phải được bố trí đồng thời tại từng điểm phát sinh, kèm hướng dẫn phân loại đặt ngay tại vị trí đặt thùng theo khoản 2 Điều 6.

Để xem đủ bốn màu cùng các kiểu miệng túi đang bán và bảng giá tổng hợp, anh chị vào danh mục túi rác y tế. Khi lập danh mục mua sắm, nên liệt kê riêng từng màu kèm kiểu túi và số lượng dự kiến theo tháng, vì mỗi màu gắn với một nhóm chất thải và một định mức tiêu hao khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

1. Túi rác y tế có màu đỏ không?

Không. Thông tư 20/2021/TT-BYT chỉ quy định bốn màu cho bao bì, dụng cụ lưu chứa chất thải y tế là vàng, đen, xanh và trắng. Túi đỏ xuất hiện trong một số bối cảnh khác ngoài phạm vi Thông tư này. Cơ sở y tế đang dùng túi đỏ cho chất thải trong khuôn viên nên rà lại và chuyển về đúng bốn màu quy định.

2. Chất thải lây nhiễm sắc nhọn bỏ vào túi vàng có đúng không?

Không đúng dụng cụ. Theo điểm a khoản 3 Điều 6, chất thải lây nhiễm sắc nhọn phải bỏ vào thùng hoặc hộp kháng thủng có màu vàng, không bỏ trực tiếp vào túi vì nguy cơ đâm thủng gây phơi nhiễm cho người thu gom. Túi vàng chỉ lót trong thùng đựng các nhóm lây nhiễm không sắc nhọn, nguy cơ lây nhiễm cao và chất thải giải phẫu.

3. Rác sinh hoạt trong bệnh viện đựng túi màu gì?

Đựng túi màu xanh, vì đây là chất thải rắn thông thường không sử dụng để tái chế theo khoản 5 Điều 6. Ngoại lệ cần nhớ: rác sinh hoạt phát sinh từ khu vực cách ly, điều trị người mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm không thuộc nhóm thông thường, phải quản lý như chất thải lây nhiễm và dùng màu vàng. Vì vậy tại các khoa có cả khu cách ly, hướng dẫn phân loại đặt tại điểm thu gom phải ghi rõ ngoại lệ này để nhân viên trực ca đêm cũng áp dụng đúng.

4. Phòng khám nhỏ có bắt buộc áp dụng quy định màu túi này không?

Có. Thông tư áp dụng cho quản lý chất thải y tế trong phạm vi khuôn viên cơ sở y tế, không phân biệt quy mô bệnh viện lớn hay phòng khám nhỏ. Phòng khám vẫn phải phân loại tại nơi phát sinh theo bốn màu, bố trí hướng dẫn phân loại tại vị trí đặt dụng cụ và thu gom chất thải lây nhiễm tối thiểu một lần mỗi ngày theo Điều 7.

5. Trên túi có bắt buộc in biểu tượng và tên loại chất thải không?

Có. Điều 5 khoản 1 yêu cầu trên bao bì, dụng cụ, thiết bị lưu chứa phải có tên loại chất thải lưu chứa và biểu tượng theo Phụ lục số 02 của Thông tư. Khi mua túi số lượng lớn, anh chị nên kiểm tra mục này trên mẫu thực tế, vì đây là tiêu chí bị đối chiếu trực tiếp khi cơ sở được kiểm tra, giám sát.

Song song với Đọc thêm về tiêu chuẩn túi đựng rác thải y tế trước khi quyết định, đơn vị cũng cần áp dụng đúng quy định về màu túi cho từng nhóm chất thải.

Liên hệ tư vấn chọn đủ bốn màu túi theo quy định

Bệnh viện, phòng khám cần lập danh mục túi theo từng khoa, anh chị gửi danh sách điểm thu gom và nhóm chất thải chính của từng điểm để được gợi ý đủ bốn màu kèm kiểu miệng túi phù hợp. Để được tư vấn tốt hơn, hãy liên hệ theo thông tin bên dưới.

  • Hotline/Zalo: 0862.397.203
  • Website: baobisinhthai.com
  • Địa chỉ: Số 10/2 đường Phan Trọng Tuệ, Thị trấn Văn Điển, Huyện Thanh Trì, Hà Nội
[codfe_posts_related]